İNSAN HAKLARI
Bütün insanlar hür, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar.
Herkes,
ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi veya diğer herhangi bir akide, milli veya
içtimai menşe, servet, doğuş veya herhangi diğer bir fark gözetilmeksizin işbu
Beyannamede ilan olunan tekmil haklar ve hürriyetlerden istifade etme, hakkına
sahiptir.
Yaşamak,
hürriyet ve kişi emniyeti her ferdin hakkıdır.
Hiç
kimse kölelik veya kulluk altında bulundurulamaz; kölelik ve köle ticareti her
türlü şekliyle yasaktır.
Hiç
kimse işkenceye, zalimane, gayri insani, haysiyet kırıcı cezalara veya
muamelelere tabi tutulamaz.
Herkes
her nerede olursa olsun hukuk kişiliğinin tanınması hakkını haizdir.
Kanun
önünde herkes eşittir.
Her
şahsın kendine anayasa veya kanun ile tanınan ana haklara aykırı muamelelere
karşı fiilli netice verecek şekilde milli mahkemelere müracaat hakkı vardır.
Hiç
kimse keyfi olarak tutuklanamaz, alıkonulamaz veya sürülemez.
Herkes,
haklarının, vecibelerinin veya kendisine karşı cezai mahiyette herhangi bir
isnadın tespitinde, tam bir eşitlikle, davasının bağımız ve tarafsız bir mahkeme
tarafından adil bir şekilde ve açık olarak görülmesi hakkına sahiptir.
Bir
suç işlemekten sanık herkes, savunması için kendisine gerekli bütün tertibatın
sağlanmış bulunduğu açık bir yargılama ile kanunen suçlu olduğu tespit
edilmedikçe masum sayılır.
Hiç
kimse işlendikleri sırada milli veya milletlerarası hukuka göre suç teşkil
etmeyen fiillerden veya ihmallerden ötürü mahkum edilemez.
Hiç
kimse özel hayatı, ailesi, meskeni veya yazışması hususlarında keyfi
karışmalara, şeref ve şöhretine karşı tecavüzlere maruz bırakılamaz. Herkesin bu
karışma ve tecavüzlere karşı kanun ile korunmaya hakkı vardır.
Herkes,
herhangi bir devletin sınırları dahilinde serbestçe dolaşma ve yerleşme, kendi
memleketi de dahil, herhangi bir memleketi terk etmek ve memleketine dönmek
hakkına haizdir.
Herkesin
zulüm karşısında başka memleketlerden mülteci olarak kabulü talep etmek ve
memleketler tarafından mülteci muamelesi görmek hakkını haizdir.
Her
ferdin bir uyrukluk hakkı vardır, hiç kimse keyfi olarak uyrukluğundan ve
uyrukluğunu değiştirmek hakkından mahrum edilemez.
Irk,
uyrukluk veya din bakımından hiçbir kısıtlamaya tabi olmaksızın her erkek ve
kadın evlenme konusunda, evlilik süresince ve evliliğin sona ermesinde eşit
hakları haizdir.
Her
şahıs tek başına veya başkalarıyla birlikte mal ve mülk sahibi olmak hakkını
haizdir ve hiç kimse keyfi olarak mal ve mülkünden mahrum edilemez.
Her
şahsın, fikir, vicdan ve din hürriyetine hakkı vardır; bu hak, din veya kanaat
değiştirmek hürriyeti, dinini veya kanaatini tek başına veya topluca, açık
olarak veya özel surette, öğretim, tatbikat, ibadet ve ayinlerle izhar etmek
hürriyetini içerir.
Her
ferdin fikir ve fikirlerini açıklamak hürriyetine hakkı vardır.
Her
şahıs saldırısız toplanma ve dernek kurma ve derneğe katılma serbestisine malik
olup, hiç kimse bir derneğe mensup olmaya zorlanamaz.
Her
şahıs, doğrudan doğruya veya serbestçe seçilmiş temsilciler vasıtasıyla,
memleketin kamu işleri yönetimine katılmak hakkını ve kamu hizmetlerine
eşitlikle girme hakkını haizdir.
Her
şahsın çalışmaya, işini serbestçe seçmeye, adil ve elverişli çalışma şartlarına
ve işsizlikten korunmaya, hiçbir fark gözetilmeksizin, eşit iş karşılığında eşit
ücret hakkına ve menfaatlerinin korunması için sendikalar kurmaya ve bunlara
katılmaya hakkı vardır.
Her
şahsın dinlenmeye, eğlenmeye, ücretli tatillere hakkı vardır.
Her
şahsın, gerek kendisi gerekse ailesi için, yiyecek, giyim, mesken, tıbbi bakım,
gerekli sosyal hizmetler dahil olmak üzere sağlığı ve refahını temin edecek
uygun bir hayat seviyesine ve işsizlik, hastalık, sakatlık, dulluk, ihtiyarlık
veya geçim imkânlarından iradesi dışında mahrum bırakacak diğer hallerde
güvenliğe hakkı vardır.
Ana
ve çocuk özel ihtimam ve yardım görmek hakkına, bütün çocuklar, evlilik içinde
veya dışında doğsunlar, aynı sosyal korunmadan faydalanma hakkına sahiptir.
Her
şahsın öğrenim hakkı vardır. Ana baba, çocuklarına verilecek eğitim türünü
seçmek hakkını öncelikle haizdirler.
Herkes,
topluluğun kültürel faaliyetine serbestçe katılmak, güzel sanatları tatmak, ilim
sahasındaki ilerleyişe iştirak etmek ve bundan faydalanmak hakkını haizdir.
Herkesin,
işbu Beyannamede derpiş edilen hak ve hürriyetlerin tam tatbikini sağlayacak bir
sosyal ve milletlerarası nizama hakkı vardır.